گیلانیان
سه شنبه ۵ مهر ۱۴۰۱ Tuesday, 27 September , 2022
مارس 10, 2014 کد خبر : 25516 خبر ها

مشروعیت نوروز در اسلام و اعمال آن – ۱

مشروعیت نوروز در اسلام و اعمال آن – ۱

اختصاصی گیلانیان : نوروز روز بسیار با عظمتی است که بنیاد آن به بیش ازسه هزارسال پیش بازمیگردد و نخستین بار این رسم نیکو را جم ،پسرطهمورث نهاد و پسرش جمشید آنرا ادامه داد و بی گمان نوروز کهن ترین چشن تاریخ بشری است .

نوروزچشن تولد زمین و زمان ، جهان وجهانیان است که در دین مبین اسلام نیزاین روز،گرامی داشته شده است.

نوروز از نگاه امام صادق (ع)

در زاد المعاد علامه مجلسی از معلی بن خنیس که از خواص اصحاب امام صادق ( ع) بود روایت شده است که روز نوروز بر حضرت صادق (ع ) وارد شدم ؛ پس ایشان به من فرمود : آیا این روز را می شناسی ؟ گفتم : فدایت شوم ، این روزی است که فارس ها آن راگرامی می دارند و درآن روز به یکدیگر هدیه می دهند .

امام فرمود به بیت عتیق که درمکه است این امر تفسیری دارد که آنرا برای تو بیان می کنم ، پس ایشان فرمود :

ای معلی ! نوروز روزی است که خداوند از بندگان خویش عهد وپیمان گرفت که او را عبادت کنند و برایش شریکی قرار ندهند و به فرستادگانش ایمان بیاورند .

نوروز ، اولین روزی است که خورشید درآن طلوع کرد و باد دراین روز برای اولین بار وزید و گلها نیز درهمین روز شکوفه زدند .

و نیز نوروز ، روزی است که کشتی نوح برکوه جودی قرارگرفت و هزاران نفر را که خداوند امر کرده بود بمیرید زنده کرد .

درنوروز بود که جبرئیل بر پیامبر نازل گشت و در این روز بود که پیامبر اکرم حضرت علی ( ع) را بردوش خود گذاشتند تا بت ها را بشکند و همینطور حضرت ابراهیم (ع) دراین روز بت ها را شکستند و دراین روز پیامبر به اصحاب خویش فرمان داد تا با او بیعت کنند و در این روز بود که پیامبر حضرت علی را به وادی جن فرستادند تا از آنها بیعت بگیرند و این روزی است که مردم برای دومین بار با حضرت علی (ع) بیعت نمودند و دراین روز آنحضرت برخوارج پیروزشدند و دراین روز قائم ما حضرت مهدی (ع) بردجال غلبه می کند و او را بر کناسه کوفه به دار می آویزد و ما در نوروز هرسال منتظر فرج هستیم زیرا این روز از روزهای ما وشیعیان ما محسوب می شود .

اعمال روز نوروز :

۱ – لباس نو و نمازو دعا :

از امام صادق همچنین روایت کرده اند که درنوروز خود را شسته و بهترین وتمیز ترین لباس های خود را بپوشید وخویش را آراسته کنید وبعد از خواندن نوافل ظهر و عصر چهار رکعت نماز بخوانید به این صورت:

دررکعت اول بعد ازحمد ، ده مرتبه سوره قدر و در رکعت دوم بعد ازحمد ، ده مرتبه سوره کافرون و در رکعت سوم بعد ازحمد، ده مرتبه سوره توحید و دررکعت چهارم بعد از حمد ده مرتبه سوره معوذتین ( ناس وفلق ) را خوانده و بعد از سلام سجده شکر بجای آوردید ( دعای بعد از آن صفحه دویست وپانزده کتاب چشمه رستگاری ) و دراین روز بسیار بگویید : یا ذالجلال والاکرام. همچنبن دعای معروف یا مقلب القلوب والابصار …

از علامه مجلسی درهنگام تحویل سال تاکید شده است و دراین زمینه آورده اند که این دعا را زیاد بخوانید ودربعضی نسخه ها ، سیصد وشصت وشش و دربعضی نسخه ها سیصد وشصت وپنج ، مرتبه وارد شده است (منظورخواندن این دعا به تعداد روزهای سال است، ممکن سال کبیسه باشد)

از آداب نوروز روزه وارد شده وهمچنین یاد آوری مرگ و معاد ، چراکه نوروز یادآور معاد و دگرگونی طبیعت است.

به نظر نمی رسد که یادآوری رستاخیز و روزحساب و کتاب ما را از پرداختن به زیبایی ها دورکند بلکه بعکس شادی ها ماراجهت دار می کند و به یادمان می اندازد که همه چیز فانی است و باید ازگذر ایام خوب استفاده کنیم .

۲ – زیارت اهل قبور :

از بعد ماورائی می توان گفت هشداری است که مدیریت زمان درهمه برنامه ها داشته باشیم، به همین علت است که توصیه موکد شده که گذشتگان رایاد کنید و به مقابر و آرامگاهایشان سربزنید و برای آنان خیرات و مبرات کنید تا یادمان نرود که ما نیز مسافریم و از این پس با حساب و کتاب بهتری زندگی کنیم و با اعتدال طبیعت ما نیزبه اعتدال خود نزدیکتر شده و درادامه حرکتمان دقیق تر طرح وبرنامه ریزی کنیم .

هفت سین :

از امیر المومنین علی (ع) حدیثی واردشده که فرمودند برای دفع تمام بیماریها و آفات به مدت یکسال باید که در نوروز(روز اول فروردین) هفت سین را با مشک و زعفران بر ظرف چینی سفید نوشته و سپس آنرا با گلاب ، شسته بنوشی تا انشاالله سال دیگر از هر بلا محفوظ باشی و

دعای هفت سین :

دعای هفت سین این است : سلام قولا من رب رحیم .سلام علی نوح فی العالمین .سلام علی ابراهیم .سلام علی موسی وهرون .سلام علی ال یاسین .سلام علیکم فدخلوها خالدین. سلام هی حتی مطلع الفج.

(البته دربعضی نسخه ها بجای سلام علیکم طبتم فدخلوها خالدین ، آیه سلام علیکم بما صبرتم فنعم عقبی الدا آمده است )

یکی ازبرجسته ترین و دل انگیز ترین آداب نوروزی گستردن سفره هفت سین است و در این باره دانشمند بزرگ ما ابوریحان بیرونی میگوید:” نوروز که درنخستین روز از فرودین ماه است ازاین جهت نوروز نام کرده اند که پیشانی سال نو است دراین هنگام باید سفره ای انداخت و در کنار آن با به جلوه درآوردن نشانه ها برای سال نویی که درپیش داریم با خویشتن خویش میثاقی دوباره ببندیم” .

اهمیت عدد هفت

باید گفت که نزد بیشتر ملل و ادیان وفرهنگ عدد هفت مقدس است و درسفره نوروزی انتخاب این عدد بسیار قابل توجه است و علت ماندگاری این سنت نیز همان رمزهای درونی آن است که به تاریخ و فرهنگ و دین مردم ایران پیوند دارد.

دردین اسلام برای عدد هفت اهمیت قائل شده اند و بسیاری از مفاهیم دینی ما با عدد هفت پیوند خورده است. مثل: هفت آسمان، هفت دور طواف ، هفت موضع نمازگزار و…، ایرانیان باستان نیز این عدد را با هفت امشاسپند یا هفت جاودانه مقدس ارتباط می دانند. درنجوم عدد هفت خانه آرزوهاست و رسیدن به امیدها را درخانه هفت نوید می دهد.

هفت آیه قرآن با آغاز حرف سین

علامه مجلسی می فرماید ” آسمان هفت طبقه و زمین هفت طبقه است و هفت ملک یا فرشته موکل برآنند، اگر موقع تحویل سال هفت آیه از قرآن مجید را که با “سین ” شروع می شود بخوانند آنان را از آفات زمینی وآسمانی محفوظ میدارد.

چیدن سفره هفت سین نیز آداب خاص خود را دارد، سفره هفت سین ،سفره سرزندگی و شادمانی و بهروزی ماست ، سفره ای که باید فلسفه چیدمان آنرا درکنارپاسداشت آئینش فراموش نکنیم .

طریقه و فلسفه چیدن سفره هفت سین

طریقه وفلسفه چیدمان سفره نوروزی : پس از گستردن سفره آیینه و قرآن و ظرفی ازآب ،هفت سین خوراکی را به این ترتیب و با قصد و نیت خاص که به اختصار توضیح داده می شود بر سرسفره قرار می دهیم :

ا-سنجد : ( نماد خرد گرایی و دعوت به عقل ) سنجد نماد سنجیده اقدام کردن است این را برسرسفره می نهند که تا هرکس با خویشتن عهد کند که درآغاز سال نو هر کاری را سنجیده انجام دهد.

۲-سیب :  ( نماد صحت وسلامت فرد و جامعه ) سیب را مادر یا برزگ خانواده در کنار سنجد قرارمی دهد، درسال جدید ما به مرحله جدیدی ازعمر وارد می شویم بنابراین سیب هشداری است که انسان به سلامت جسم خود بیندیشد و درستی بهداشت و صحت بدن خودرا به فراموشی نسپارد. (طبق بعضی روایت ها نگاه کردن به سیب ثواب دارد و خوردن آن ثوابی بالاتر).

۳- سبزه : ( نماد خوش خلقی و ایثار) سبزه نشانه خوش خلقی ،خرمی و شادابی است که سبزی خود شادابی زندگی ، سرشاری و نیکویی است و فلسفه قراردادنش این است که انسان پیوسته خوش خلق و خوش برخورد با دیگران باشد.

ازقول پیامبراکرم (ص) چنین نقل شده است که ” من برای اخلاق نیک انتخاب شده ام و خداوند کسی را که با ترشرویی با برادرانش روبروشود دشمن می دارد. “

۴- سمنو : ( نماد قدرت و مبارزه و ضعف ). سمنو علامت قدرت است و غذایی مقوی و پرانرژی است، نمادی از لزوم اقتدار برقهر طبیعت و مقابله با سختی ها می باشد و این نماد خدایی ، هدیه به جامعه است که قدرت و صلابت خویش را فراموش نکند .

به قول زنده یاد دکترعلی شریعتی،”نوروز، برهان این دعوی است که ایران با همه سالخوردگی هنوزجوان ونیرومند است”.

۵- سیر :( نماد نگهداشت حق و حقوق افراد و عدم تجاوز به حقوق دیگران است ). ما در اینجا با انسانی عاقل ، سالم ، بشاش و قوی روبرو هستیم اما این انسان کاستی های دیگری دارد باید مناعت طبع داشته باشد و همواره با قناعت به جهان بنگرد و استغفار را سرلوحه امورش قراردهد و حد وحدود انسانی را رعایت کند. سیر سمبل دست نگه داشتن ازتجاوز و پای از گلیم خویش بیرون نکردن است.

۶-سرکه : ( سرکه نماد پذیرش ناملایمات )و گویای این نکته است که در برابر رخدادهای ناگوار زندگی باید تسلیم باشد. هرچند سرکه دارای خواص متعدداست اما درسفره هفت سین علامت پذیرش ناملایمات است و این به این معنا است که همه ما در طول حیات خود همواره مواجه با کمی ها و کاستی ها بوده ایم و باید بپذیریم که درهرروز و هر ساعت سرورو شادمانی و شادکامی نیست سرکه نماد تحمل ناملایمات است.

۷-سماق : (سمبل امید و صبر) . سماق سمبل بردباری و مبارزه درجهت خواسته ها و آرزهاست زیرا امید به انسان می آموزد که درگذر زندگی خستگی را باید خسته کرد و در درون انسان کامل صبر و مقاومت جهت دستیابی به اهدافش دمادم موج می زند.

بعضی ازصاحب نظران بر این اعقتادند که پس از هفتمین سین سفره سکه را بر آن باید اضافه کنند تا نمادی از ثروت باشد .

خواص ماورائی ماه فروردین :

 فرودین ماه و رزوهای نخستین سال نو ماهی است که نیروهای عالم و انرژیهای آن به تعادل می رسند و در اوج تعادل قرارمی گیرند .

درختان سرسبزند و بخاطر سرسبزی طبیعت اوج انرژی مثبت و تازگی و طراوت احساس می شود ؛ انسان بهتر از ماهای دیگر می تواند با طبیعت ارتباط بگیرد ، از انرژی های آن بهرمند شود؛ بنابراین مهمترین اقدام این است که تامی تواند در دامن طبیعت باشد .

علت اینکه اجداد ما روز سیزدهم را به عنوان جشن طبیعت در دامن کوه و صحرا بودند نیز نشات گرفته ازهمین مسئله است . اجداد ما بسیار باهوش بوده اند و شاید انتخاب روز سیزدهم بخاطر نزدیک شدن این روز به اوج تعادل باشد ، چه خوب است که در این ماه علاوه بر سنت پسندیده صله رحم خود را از بودن در طبیعت محروم نکنیم و به توصیه صاحب نظران توجه کنیم و برنامه ریزی های مهم زندگی و خودسازی را دراین ماه انجام دهیم تا بتوانیم از انرژی های موجود درفضا برای اهداف خود بهره ببریم و خود را به خالق این همه زیبایی نزدیک تر کنیم.

پس بیاییم این آئین کهن اسطوره ای و جاودانه را که برآن نورخدایی تابیده و مورد تایید اهل بیت نیزهست ، این بار با نیتی بهتر و کاملتر انجام دهیم و خود را بسازیم تا این سنت کهن ما رابه همراه طبیعت متحول کند و در نهایت بحث را باحدیثی از امام صادق (ع) به پایان می بریم .

ایشان درخطاب به اعراب فرمودند: این عید از برای ما و برای پارسیان است اما شما آن را واگذاشته اید و پارسیان آن راگرفتند .

و در حدیث دیگری فرمودند : چون عید نوروز شود غسل کن و پاکیزه ترین جامه های خود را بپوش

” ای انکه به تدبیرتو گردد ایام                                        ای دیده و دل ازتو دگرگون مادام

ای انکه به دست توست احوال جهان                                 حکمی فرما که گردد ایام به کام “

منابع :

کتاب چشمه رستگاری – عبدالباسط شهیب زادگان

مقاله نوروز و سفره هفت – مجله بانک ملی ایران شماره ۱۰۸ ( فرودین ۸۴) – نوروز ،تاریخچه و مرجع شناسی –  پرویز اذکایی ،۱۳۵۳ ،مرکزمردم شناسی ایران وزارت فرهنگ و هنر – مطالعه منابع و سخنرانی های آزاد – سایت تبیان

اخبار مرتبط

نظرات

بدون نظر

*

باز هم برق سه فاز “صنایع گیلان” را گرفت!

تولیدکنندگان استان در صف اول قطع برق؛

کریم خرسندی مژدهی

باز هم برق سه فاز “صنایع گیلان” را گرفت!

برادرانه با برادرانمان امیرعبداللهیان و شمخانی

مدیر مسئول روزنامه کیهان نوشت:

برادرانه با برادرانمان امیرعبداللهیان و شمخانی