گیلانیان
دوشنبه ۲۴ مرداد ۱۴۰۱ Monday, 15 August , 2022
ژانویه 8, 2013 کد خبر : 16252 سبک زندگی

رمز پیروزی انسان :

سبک زندگی و ترویج فرهنگ کار در جامعه

سبک زندگی و ترویج فرهنگ کار در جامعه

اختصاصی گیلانیان : وجدان ، کلمه ای آشنا برای هر انسان مُـنصِفی است که به دنبال پررنگ نمودن «عدالتِ شخصی» در زندگی خویش می باشد.

وجدان ، توانایی ای است که از درون آدمی تراوش نموده  و بر امور جاری وی نظارت کرده و به طور مداوم  خوبی و بدی اعمالش را به او گوشزد می کند.

وجدان ، نوعی احساس مسئولیت باطنی است که بشر در برابر عملکرد خویش در وجودش می یابد ، حتی امکان دارد که در برخی اوقات ، دلیل واقعی آن را هم نداند.

وجدان ، احساس تعهد در برابر دیگران است که آدمی را وا می دارد به خاطر منفعت رسانی به مردم در هنگام انجام وظیفه ، سخت تلاش نماید و از خود بیشتر مایه بگذارد و بدون آن که شخص دیگری تحت عنوان مدیرکل ، مدیر ، رییس ، سرپرست و… بالای سر او به عنوان ناظر حضور داشته باشد.

وجدان ، یعنی عشق به پیدا کردن و کشف خوبی و پرهیز از بدی و شر.

وجدان ، حسی است که به انسان قدرت می دهد تا میان کارهای شایسته و نامناسب فرق بگذارد و راه صحیح و بدون زیان را بیابد و با اطمینان کامل بپیماید.

وجدان از دیدگاه یک مسلمان

از نظر یک مسلمان معتقد و متعهد ، وجدان یعنی هر چیزی که با قصد قربت و نزدیکی به خداوند انجام شود و به کلیه کارهای آدمی جنبه عبادی داده و موجب گردد که هر فرد مؤمن به کارهایش روح الهی و معنوی بدهد و أعمال خویش را از تحت مفاهیم مادی ، نفسانی و زمینی خارج کند.

فایده وجدان

انسانی که وجدان دارد و به هشدارهای آن گوش فرا می دهد در هر مقام ، رتبه و جایگاه اجتماعی که باشد کارش را بدون عیب و نقص انجام داده و هیچ بهانه ای را برای تنبلی ، سستی ، بیکاره گی ، تقلب و کم فروشی ، بر خود نمی پسندد.

وجدان فطری و وجدان محیطی

وجدان ، دارای دو جنبه « فطری » و « محیطی » است.

الف ــ جنبه ی فطری وجدان ، در خانواده و تحت مدیریت والدین و اقوام نزدیک شکل می گیرد و به شکوفایی می رسد. بنابراین پرورش یک کودک در خانواده ای باوجدان و متعهد با تربیت کودک دیگر که در خاندانی بی وجدان و بی مسئولیت به دنیا پای نهاده بسیار متفاوت بوده و روی فطرت آن ها تاثیرگذار خواهد بود.

ب ــ از سوی دیگر ، جنبه ی محیطی وجدان نیز بسیار مهم است و از محیط اجتماعی [= مدرسه ، دانشگاه ، محل کار و شخصیت دوستان و همکاران] تاثیر پذیرفته و الگو می گیرد.

بدین خاطر حضور شخص در یک فضای کاری که اعضای آن عناصر باوجدانی هستند روی افراد تازه وارد به آنجا طی گذشت زمان ، به طور عمیقی اثر می گذارد و آنان را به سوی « وجدان گرایی » سوق می دهد. البته صورت عکس آن نیز صادق است.

عوامل تقویت وجدان کاری

به همین سبب استفاده از نیروی انسانی در کلیه اداره ها و سازمان های دولتی و خصوصی ، بزرگ یا کوچک ، با مؤلفه های زیر موجب تقویت « وجدان » در انجام مسئولانه و به موقع کارها در کلیه سطوح اجتماعی می باشد:

۱ـ ابراز علاقه ی واقعی به شغل مورد نظر و احترام به جنبه شخصیتی « کار و کوشش ».

۲ـ فراهم سازی میدان مناسب جهت نشان دادن توانایی های شخصی و تیمی در محیط کار.

۳ـ اعطای اختیارات بیشتر به زیردستان و اعتماد به دانش ، تجربه و توانایی های آنان.

۴ــ پرهیز از شیوه ی « مُـچ گیری » از افراد و خودداری از « کمین گذاری » برای مدیران و کارکنان .

متاسفانه در کشور ما ، این شیوه ی ناپسند [= مُـچ گیری] ، به یک روش جاری در میان مدیران بالادست تبدیل گشته و روحیه ی گرایش به سوی تملق و چاپلوسی را در میان مدیران میانی و پایین دست و نیز پرسنل سازمان ها به شدت افزایش می دهد.

۵ــ کاستن از تمرکزگرایی در مدیریت های خـُرد و کلان به طور عملی و نه شعاری.

۶ــ تشویق کارکنان به شراکت فعال و پویا در تصمیم گیری های سازمانی و دادن انگیزه فعالیت به آن ها.

رهبری و توجه مدبرانه

مهمترین شخصیتی که طی سال های اخیر به مسایل بالا ، توجه مدبرانه نشان داده ، مقام عظمای ولایت حضرت آیت الله العظمی امام خامنه ای می باشند که در مناسبت های مختلف به فرهنگ سازی پیرامون « مسئله وجدان و وجدان کاری » پرداخته اند. ایشان به مناسب عید نوروز سال ۱۳۷۳ فرمودند:

« … از آغاز سال جدید ، دو شاخص را به عنوان شعار برای خودمان قرار دهیم :  این دو شاخص ، عبارت است از « وجدان کار » و « انضباط اجتماعی » . این دو شاخص ، برای همه ما ، در هر جا که هستیم بسیار مهم است . « وجدان کار » یعنی این که اگر کاری را بر عهده گرفتیم و انجام آن را تعهد کردیم ـ چه این کار برای شخص خودمان یا خانواده خودمان ؛ جهت نان درآوردن باشد و چه کاری اجتماعی و مردمی و مربوط به دیگران باشد ؛ مثل امور مهم اجتماعی و مسئولیت های کشوری ـ  آن را خوب و کامل و دقیق و تمام انجام دهیم . به تعبیر معروف ، برای این کار ، « سنگ تمام‌ بگذاریم » .  اگر ملتی دارای « وجدان کار » باشد ، محصول کار او خوب خواهد شد و وقتی محصول کار نیکو شد ، وضع اجتماعی به طور قطع بهبود پیدا خواهد کرد ».

وجدان کاری ، باقی مانده در حد شعار

واژه ی « وجدان کاری » با وجود این که به درون بافت های کلیه سازمان های دولتی و خصوصی کشور ما سرایت کرده و بَـنِـرهای مرتبط با آن در بیشتر جاها به چشم می خورد ، هنوز در حد « شعار » باقی مانده و تلاش های میدانی حقیقی در زمینه افزایش شایسته و مطلوب وجدان کاری مدیران ارشد ، میانی ، عمومی و کارکنان صورت نگرفته است.

اکنون در سراسر دنیا ، نیروی انسانی هر سازمان مهمترین ثروت و توانایی در مسیر رسیدن به هدف های پایه ای و چشم اندازی به شمار می آید. امری که در کشور بیشتر جنبه نمایشی دارد و از اجرای واقعی و پیاده سازی آن در کف جامعه ، عملا خبری نیست. بدین خاطر برگزاری جلسات ، کنفرانس ها و کارگاه های تخصصی ، جز اتلاف « زمان خدمتگزاری به مردم » و « اسراف نامحدود در خرج کردن بیت المال » پیامد دیگری نداشته است.

علت تاکید مکرر رهبری بر وجدان کاری

به همین دلیل رهبر معظم انقلاب اسلامی ، طی سال های گذشته ، روی مسئله ی « وجدان کاری » به شکل های مختلف ، تأکید نموده اند. زیرا اهمیت زیربنایی چنین مقوله ای را بهتر از سایر دولتمردان دریافته اند و به حساسیت و میزان تاثیرگذاری آن در نحوه ی عملکرد نسل های آینده پی برده اند.

فواید عمومی وجدان کاری

بر اساس فرمایش ایشان ، وجدان کاری ، ما را به موارد زیر سوق می دهد :

۱ــ قانونگرایی عمومی و تمکین شخصی هر فرد در برابر قانون و خود را برتر از قانون ندانستن.

۲ــ فرهنگ کنترل خویشتن توسط خودِ شخص نه دیگران.

۳ــ امانت داری در مسئولیت های خصوصی و دولتی.

۴ــ صرفه جویی در مصرف و پرهیز از هر نوع اسراف.

۵ــ ساده زیستی و حفظ بیت المال در هر شرایط.

۶ــ داشتن روحیه ابتکار، خودباوری و کار گروهی.

۷ــ ایمان به درستکاری ، صداقت و قناعت ورزی.

۸ــ همت گماشتن نسبت به ارتقای کیفیت در تولید.

وجدان کاری و رابطه ی آن با سبک زندگی

اکنون که کشور با همت والای رهبر عزیز ، در مسیر پیشرفت های شگرف و جهشی از نظر دانش و فناوری روز قرار گرفته و راه خود را آگاهانه و به خوبی یافته است ، نیاز به « وجدان کاری » و تبدیل شدن آن به « سبک زندگی » کاملا احساس می شود. احساسی که بسیار عمیق بوده و از هر گونه هیجان بی هدف و زودگذر فاصله ی زیادی دارد.

وجدان به مثابه یک فرهنگ 

ایجاد ارتباط میان مبحث « وجدان » و بحث « سبک زندگی » ، یعنی پدید آوردن یک فرهنگ همگانی ، فراگیر و پایدار در کلیه اقشار جامعه ، که پرداختن روزمره به اصطلاح « وجدان » و بهره گیری کاربردی از آن در تمامی لحظات زندگی فردی و اجتماعی به یک سنت حسنه و نیکو تبدیل گردد و به صورت یک عادت روزمره در زندگی تک تک افراد جامعه درآید. عادتی که ترک آن مساوی با دشواری و رنج فکری و عملی در وجود هر یک از افراد اجتماع باشد.

آسیب های بی توجهی به وجدان

اگر بحث « وجدان » ، به بخش جدایی ناپذیر « سبک زندگی » تبدیل نشود ممکن است پرسش های ذیل به واقعیت های بدیهی جامعه تبدیل گردد. حقایقی که با بعضی از آنها هم اکنون نیز مواجه هستیم :

پرسش های آسیب شناسانه

۱ــ آیا می توان جهت اجرای قانون برای هر نفر یک مامور پلیس قرار داد ؟

۲ــ آیا می توان در خلوت هم مراقب همه انسان ها بود تا مرتکب اشتباه نشوند ؟

۳ــ آیا می توان به شخصی که حقوق ماهیانه اش اندک و درخواست های کاری مسئولین بالادست از وی بیش از حد توان او باشد ، اعتماد کرد ؟

در حالی که او با چشم خود می بیند که فاصله میان « حقوق دریافتی » وی و مدیران ارشد و میانی از زمین تا آسمان است و آن ها در جهت تحقق منافع مادی خویش حتی از یک ریال هم نمی گذرند ولی از او می خواهند که از فرصت های بسیار کوچکی که گاهی اوقات ممکن است برایش پیش آید چشم پوشی کند ! .

۴ــ آیا از کسی که گرفتار « ناامنی شغلی و بی اعتمادی به آینده » ، « نارضایتی کاری و ناکافی بودن میزان درآمد و عدم تطابق آن با هزینه های زندگی » و « درجا زدن در پست سازمانی خویش » می باشد ، انتظار داشت که « وجدان کاری » را یک مفهوم ارزشی و اخلاقی به حساب آورد ؟

۵ــ آیا می توان با روش های موجود قانونی جلوی « رشوه خواری » ، « اختلاس » ، « پارتی بازی » و « وابستگی های گروهی و سازمانی » را گرفت ؟

سرمایه گذاری روی پرورش دینی وجدان

بنابراین جهت پیشگیری از همه گیر شدن واقعیات تلخی مانند موارد بالا ، باید روی پرورش دینی وجدان انسان ها ، به طور جدی و مستمر کار کرد و سرمایه گذاری نمود. زیرا انسان به عنوان یک عضو مؤثر در جامعه مادامی که به وظایف واگذار شده به وی ، به طور مناسب پاسخ داده و بدان وفادار باشد ، جامعه به رشد و ترقی فوق العاده ای دست می یابد.

موتور محرک سبک زندگی

بدین سبب « وجدان کاری » می تواند به عنوان موتور حرکت دهنده « سبک زندگی » عمل کند و میزان بهره وری فرد و گروه را در سطح جامعه به شکل شگفت انگیزی بالا ببرد.

به همین دلیل ، دین مقدس اسلام ، کار را « عبادت » و « ارزش » شمرده است و به تبعیت آن وجدانی که شخص کارگر و کارمند ـ شامل تمامی پیشه ها و مشاغل ـ را به انسانی متعهد و وظیفه شناس تبدیل می کند بسیار با اهمیت و سازنده تلقی نموده است. مفهوم این نکته اساسی آن است که اگر شما مسئولیتی را ـ هر چند کوچک ـ پذیرفتید ، باید آن را به بهترین شکل ممکن انجام دهید و نوع کار یا میزان شهرت آن در جامعه برایتان اصلا مهم نباشد.

حل کننده مشکلات

به همین دلیل ، پرداختن به مقوله ی « وجدان » و داخل کردن آن در « سبک زندگی مردم » ، می تواند حل کننده ی بسیاری از مشکلات میهن اسلامی باشد.

اکنون به این مرحله می رسیم که ایجاد یک « سبک » مطابق با برنامه های دین مقدس اسلام در زندگی ، بایستی از داخل «خانواده» آغاز شود و پس از نهادینه شدن در رفتار اعضای آن ، توسط فرزندان به جامعه ـ مدرسه ، دانشگاه ، حوزه ، محل کار و ارتباطات عمومی با مردم ـ صادر گردد.

اخبار مرتبط

نظرات

  • سلام علیکم جناب آقای اسحاقی مقالات خوبی دارید استفاده نمودم بعضی ازآنهارا کپی نمودم در وب سایتم انشاالله موق باشید .

*

باز هم برق سه فاز “صنایع گیلان” را گرفت!

تولیدکنندگان استان در صف اول قطع برق؛

کریم خرسندی مژدهی

باز هم برق سه فاز “صنایع گیلان” را گرفت!

برادرانه با برادرانمان امیرعبداللهیان و شمخانی

مدیر مسئول روزنامه کیهان نوشت:

برادرانه با برادرانمان امیرعبداللهیان و شمخانی