گیلانیان
یکشنبه ۲۴ آذر ۱۳۹۸ Sunday, 15 December , 2019
آذر ۷, ۱۳۹۸ کد خبر : 76067 جدیدترین های صفحه اول خبر ها

رشت - علی کشت پرور بین کلایی

طرحی با هزینه های سنگین و خسارات جبران ناپذیر زیست محیطی

طرحی با هزینه های سنگین و خسارات جبران ناپذیر زیست محیطی

گیلانیان – رشت – علی کشت پرور بین کلایی : موضوع انتقال آب دریای خزر به استان های بیابانی و خشک به ویژه استان سمنان بیش از یک دهه است که مورد بحث قرار گرفته است. این طرح برای نخستین بار و به صورت جدی در دولت نهم و در کارگروه بررسی تامین آب استان سمنان با حضور معاون اول رییس جمهور و وزیر نیرو مطرح و به تصویب رسید. این طرح جنجالی، چند سالی مسکوت ماند تا این که در چهاردهم دی ماه ۸۹ در سفر استانی  دولت دهم به استان سمنان، مصوبه هیات دولت به وزارت نیرو ابلاغ و سرانجام در تاریخ سی ام خرداد ۹۱ به ” شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران” به عنوان مجری طرح ابلاغ گردید. در تابستان سال ۱۳۹۵ دردولت یازدهم اجرای این طرح دوباره مطرح شد ، به طوری که در لایحه برنامه ششم نیزمطرح شد. تا این که در سیزدهم آذر سال ۹۷ آقای روحانی رییس جمهور در سفر استانی خود به شهرستان شاهرود اعلام کرد: از نظر دولت مشکلات انتقال آب از شمال ایران (دریاچه خزر) به استان سمنان برطرف شده و کارهای مطالعاتی مربوط نیز انجام شده است.

رییس جمهور در ادامه گفت: اگر سرمایه گذاری بخواهد برای انتقال آب دریای خزر به استان سمنان اقدام کند، دولت آمادگی دارد تا امکانات لازم در اختیار آن قرار دهد. بر اساس این طرح سالیانه ۲۰۰ میلیون متر مکعب آب جهت تامین بخشی از کمبود آب شرب و صنعت استان سمنان از دریاچه خزر به استان سمنان انتقال داده که حدود ۵۰ میلیون مترمکعب آن برای شرب و ۱۵۰ میلیون مترمکعب برای صنعت در نظر گرفته شده که قرار است برای چهار شهر سمنان، شاهرود، دامغان و گرمسار انتقال داده شود. به گفته برخی از کارشناسان، هزینه اجرای این طرح بالغ بر چندین هزار میلیارد تومان برآورد می گردد.

کلانتری رییس سازمان حفاظت از محیط زیست کشور در مهر ماه سال جاری طی نامه ای به وزیر نیرو، موافقت سازمان حفاظت از محیط زیست با انتقال آب دریای خزر به استان سمنان را اعلام نمود. علیرغم تاکید و نظر مثبت دولت و شخص رییس جمهور و نیز تعدادی از کارشناسان و متولیان اجرایی امر مبنی بر اجرای طرح انتقال آب دریای خزر به سمنان، برخی از کارشناسان، دوستداران و فعالان زیست محیطی به شدت با این طرح مخالفت ورزیده و معتقدند این طرح فاقد مطالعات زیست محیطی، اجتماعی و امنیتی است و به دلیل هزینه های بالا و خسارات جبران ناپذیر زیست محیطی که دارد به هیچ وجه توجیه اقتصادی ندارد.

دکتر خدیجه گلین مقدم، استاد دانشگاه و مدیر کمپین مخالفین انتقال آب خزر به کویر در خصوص دلایل مخالفت با این طرح می گوید: اولین و مهم ترین دلیل مخالفت ما این است که خزر یک دریاچه است. دریاچه حوزه ی بسته ای است که ورودی آب در آن کم است، تغذیه آن از رودها و چشمه سارهاست و به دریاهای آزاد و اقیانوس ها دسترسی ندارد و لذا اگر بخواهند این دریاچه را دست کاری کنند بدون تردید اکوسیستم دریایی و محیط اطرافش دچار آسیب شدیدی خواهد شد و چه بسا ممکن است کلا نابود شود، چرا که ما تجربه و سابقه نابودی آنها را داریم.

دکتر گلین مقدم افزود: دریاچه ارومیه و دریاچه آرال نمونه هایی هستند که به دلیل دستکاری های انسانی نابود شدند، ضمن این که در هیچ جای دنیا سراغ نداریم که بخواهند آب یک دریاچه را به خارج از حوزه آن منتقل کنند، به خاطر همین موضوع است که تمام آب شیرین کن ها در کنار دریاهای آزاد و اقیانوس ها قرار دارند و این اولین بار است که می شنویم در کنار یک دریاچه می خواهند آب شیرین کن نصب کرده و آب آن را به خارج از حوزه منتقل و نمک آن را وارد دریاچه کنند.

مدیر کمپین مخالفین آب خزر به کویر در ادامه با بیان این که دریاچه دارای اطراف و اکوسیستم دریایی است گفت: دریاچه ما به دلیل این که از طرف دو کشور روسیه و آذربایجان نفت صادر می کنند، آلودگی نفتی دارد که حتی آلودگی  نفتی به انزلی هم رسیده. یعنی ساحل انزلی گاهی شاهد این آلودگی است. ضمن این که خود تالاب هم در حال پسروی و نابودی است چون دریا آبش کاهش یافته و چندین متر و در بخش هایی از گرگان حدود ۳۰۰ متر نیز عقب نشینی کرده است. از طرفی آبزیانی که در این دریاچه زندگی میکنند، باقی مانده از دریای بزرگ و باستانی  تتیس اند که این موجودات داخل دریاچه فسیل زنده هستند، که یک به یک در حال انقراضند. ابتدا سگ ماهیان منقرض شدند. سپس ماهیان خاویاری و اکنون هم فک ها در حال نابودی هستند.  کیلکاها و کفالهای دریا هم به شدت کاهش یافته اند.

وی افزود: شما اگر از صیادان منطقه بپرسید که ده سال قبل چه مقدار ماهی صید می کردند و سال قبل چه مقدار صید شده، متوجه این انقراض و نابودی خواهید شد. به این دلیل که دریاچه کاسین هم آلودگی نفتی دارد و هم فاضلاب های صنعتی و بیمارستانی بدون تصفیه وارد این آب می شوند، زهرآب های صنعتی هم وارد دریاچه می شوند و هم کودها و انواع سموم کشاورزی که در کشاورزی از آن بهره گرفته می شود.

دکتر گلین مقدم با بیان این که دریای خزر با کاهش تراز آبی مواجه است و اکنون مناطق مختلفی به خطر افتاده اند اضافه کرد: احداث سدها در این موضوع تاثیر زیادی خواهند گذاشت. در واقع رگ های دریاچه را می بندند، یکی از این موارد تایید احداث سد لاسک است که به تازگی تایید شده است و در آینده نزدیک تالاب انزلی را  با خطر جدی مواجه خواهد کرد. البته تالاب انزلی هم اکنون نیز با مشکل جدی مواجه است. هم چنین خلیج گرگان نیز خشک شده است و دنیایی از ماسه و نمک را باقی گذاشته  که بشدت مناطق اطراف را با مشکل مواجه خواهند کرد.

وی افزود: همان طور که می دانید در اطراف دریاچه خزر جنگل های هیرکانی که از نظر ژنتیکی منحصر به فرد هستند و باقی مانده از دوره های یخبندان اند، مقاومت کرده و آسیب ندیدند و میلیون ها سال از عمرشان می گذرد، وابسته به این دریاچه هستند. ضمن آن که جنگل های هیرکانی به ثبت یونسکو رسیده و دولت ایران موظف است که از این جنگل ها حفاظت نماید.

وی در ادامه اظهار داشت: دریاچه که نابود شود، تمام منطقه، شالیزارها و تمام کوهپایه هایی که پر از جنگل هستند، نابود می شوند و در نتیجه شمال کشور دچار مشکلات بسیار زیادی خواهد شد. ما این حرف ها را برای الان نمی گوییم بلکه برای سه دهه بعد می گوییم. در آن شرایط مردم مجبورند مهاجرت های گروهی را در پیش بگیرند و فقر و نابودی و بدبختی گریبان همه ما را خواهد گرفت.

دکتر گلین مقدم در ادامه گفت :طرح انتقال آب خزر به کویر از پایه و اساس نادرست است و باید به طور کلی کنار گذاشته شود. زیرا این طرح توجیه اقتصادی ندارد و احداث ۶ نیروگاه برق برای پمپاژ ۸ جایگاه پمپاژ آب و وارد کردن گاز گلخانه ای به هوا که خلاف کنواسیون های بین المللی است، تخلیه سالانه میلیونها تن نمک و پساب لجنی و گرما به مدت ۳۰ سال به دریاچه، قطع حدود ۳۰۰۰۰ درخت هیرکانی، نابودی تنوع زیستی و میلیون ها تن خاک حاضلخیز و غیره آسیب های جدی است که این طرح با آن بر کشور تحمیل خواهد کرد. اینها علاوه بر هزینه اقتصادی است. پیشنهاد ما به دولت این بوده و هست که اولا آبهای موجود در مناطق خشک و کویری را مدیریت کنند. از بازچرخانی آب در کارخانجات خودشان برای خنک سازی استفاده نمایند و یا لوله های آب شهری را ترمیم و نوسازی کنند تا پرتی آب به حداقل برسد و در کنار آن به مردم آموزش دهند که چگونه مصرف نمایند، و مهم تر از همه این که برای کشاورزی از تکنولوژی نوین استفاده کرده و مصرف آب را به حداقل برسانند. همه این ها سبب می شود که اصلا انتقال آبی صورت نگیرد تا این همه هزینه نشود و خسارت به وجود نیاید. دوم اینکه اگرواقعا دولت مصر است که حتما از پهنه های شور آب را شیرین و به مناطق خشک و کویری منتقل نمایند، بروند به سمت دریای آزاد عمان نه دریاچه خزر. ما حتی خلیج فارس را هم پیشنهاد نمی کنیم. آنطور که مطلع شدم در خصوص دریای عمان تحقیقات علمی نیز انجام شده است و لازم است کار کارشناسی بسیار دقیقی روی این دریای آزاد انجام شود تا اگر مقدور بود از دریای عمان برای مناطق داخلی ایران آب شیرین استخراج کنند.

وی خاطر نشان کرد: سمنان ۶۳۰ هزار نفر جمعیت دارد. از این تعداد شاید ۱۵۰ تا ۲۰۰ هزار نفر با کمبود آب مواجه باشند، باقی مناطق اصلا کم آب نیستند. دلیل این همه سر و صدا برای این است که این طرح فوق العاده گران است و طراحان آن هم به دنبال سود آن هستند و به نظر نمی آید به دنبال توسعه پایدار باشند. چون این طرح ضد توسعه پایدار است. ما با طراحان این طرح نیز صحبتی داشتیم که متاسفانه پاسخ محکمی نداشتند که به ما بدهند و فقط میگویند که ما میخواهیم این آب را منتقل نماییم. از طراحان طرح انتقال آب خزر به فلات مرکزی ایران می پرسم؛ شما که فکر می کنید می خواهید مناطق خشک کویری را آبدار کنید و آبادانی اتفاق بییفتد، آیا اساسا کویر آبپذیر هست؟ آیا وضعیت کویر که خود دارای پتانسیل های مناسبی است نابود نمی شود؟ فرض بر این می گذاریم که کویر آباد می شود که با این آب اندک نمی شود.  واقعا آبادانی به چه قیمت؟ به قیمت نابودی شمال ایران؟ شمال ایرانی که خود مشکل کمبود آب دارد و سال قبل (۱۳۹۷) صدها هکتار از شالیزارهای مازندران از سوی دولت اجازه کشت نیافتند چون آبی موجود نبود تا برنج کاری شود. شمال ایران بیش از ۷ میلیون جمعیت دارد که زندگی همه آنان وابسته به آب دریاچه خزر است. تنها ۲۰ هزار صیاد در این پهنه آبی مشغول به کار هستند. میلیونها کشاورز و دامدار زندگیشان بر وجود این آب استوار است. جمعیت متحرک و گردشگران نیز به میلیونها نفر در سال می رسد. بنابراین این طراحان باید راه های علمی را در پیش بگیرند که تاکنون در پیش نگرفتند و در تلاش هستند به نحوی دولت را تحت فشار گذاشته و این طرح را به اجرا برسانند. اما ما تا آخر در صحنه هستیم. ما به دنبال کارهای سیاسی نیستیم، کار ما علمی است. می خواهیم کشور را نجات داده و جلوی این طرح مخرب را بگیریم.

دکتر گلین مقدم در خصوص موافقت رییس سازمان حفاظت از محیط زیست کشور با این طرح گفت: به نظر می رسد آقای کلانتری سواد محیط زیستی ندارد، که اگر داشت، قطعا با این طرح موافقت نمی کرد، چرا که یک آدم کم سواد هم می داند که نباید آب یک حوزه بسته را منتقل کرد و عوضش به آن نمک و گرما و لجن اضافه کرد، چون باعت نابودی آن می گردد. ایشان باید در برابر فشار مافیا مقاومت کند. به هر حال سالیان درازی است برخی پیمانکاران و مشاوران از قبل اینگونه طرح ها ارتزاق می کنند ولی آقای کلانتری به راحتی می تواند بگوید که این کار غلط است. این طرح قبلا توسط مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی و مرکز بررسی های استراتژیک ریاست جمهوری، منابع طبیعی و بسیاری از کارشناسان برجسته چه در داخل و چه در خارج از کشور این طرح را رد کردند اما آقای کلانتری معلوم نیست چرا پافشاری می کند؟!

دکتر گلین مقدم ادامه داد : تاکنون مدیریت آب در ایران بر اساس یک روش علمی یا برنامه آمایشی که بتواند پاسخگوی نیاز مناطق باشد عمل نکرده است. به همین دلیل وزارت نیرو بیشترین نقش را در تخریب آبهای ایران ایفا کرده است. با یک نگاه فضایی به کشور می توان این موضوع را متوجه شد. به عنوان مثال؛ احداث دهها سد در بالادست دریاچه ارومیه و احداث راه میانبر در داخل این دریاچه از شاهکارهای سوء مدیریت در این حوزه است. شور کردن میلیاردها لیتر ذخیره آب شیرین آبهای زاگرس با آبگیری سد گتوند علی رغم هشدارهای جدی کارشناسان، خشک شدن ۳۰۰ دشت از ۶۰۰ دشت مناطق داخلی ایران به خاطر نادیده گرفتن طرح تعادل بخشی آب در دشتهای ایران، حفر صدها هزار چاه عمیق و نیمه عمیق مجاز و غیر مجاز که نتیجه اش  ، خالی شدن سفره های زیرزمینی و نوبیانزایی و  خشک شدن قناتها بوده و انتقالات آب بین حوزه ای  و این کاسه آن کاسه کردن آب و غیره همه بیانگر سوء مدیریت در بخش آب ایران است که تاثیر منفی بر دیگر ارکان فعالیت های انسانی در ایران گذاشته است.

دکتر گلین مقدم در پایان گفت : ما در کمپین مخالفین انتقال آب خزر به کویر به عنوان بزرگترین کمپین زیست محیطی برای نجات کاسپین با ۵۵ هزار عضو، در حدود ۵/۳ سال است که مقاومت مدنی کرده  و تاکنون توانسته  جلوی طرح را بگیرد. لذا به دولت پیشنهاد می گردد که برای همیشه انتقال آب از دریاچه خزر به فلات مرکزی را از دستور کار خارج نماید تا امنیت ملی کشور با مقاومت مردمی به خطر نیفتد و هزینه به کشور تحمیل نگردد.

اخبار مرتبط

نظرات

بدون نظر

*

گیلانیان به گزارش فارس : با دستور محمدباقر نوبخت رئیس سازمان برنامه و بودجه هنرمندان کماکان از پرداخت مالیات به صورت کامل معاف هستند؛ این در حالی است که مالیات حقوق کارگران و کارمندان پیش از پرداخت به آن‌ها از حساب‌شان کسر می‌شود!

سلبریتی‌ها لاکچری