گیلانیان
یکشنبه ۱۳ آذر ۱۴۰۱ Sunday, 4 December , 2022
دسامبر 30, 2012 کد خبر : 15985 خبر ها

قلعه رودخان يا

«قلعه هزار پله» از عجایب معماری گیلان

«قلعه هزار پله» از عجایب معماری گیلان

گیلانیان : قلعه رودخان میراث مهمی از دژهای نظامی حکومتی در گیلان است، این قلعه مهم تاریخی که مدت‌ها مرکز فرمانروایان گیلان بوده است از بزرگترین و با عظمت‌ترین دژهای نظامی گیلان و حتی ایران محسوب می‌شود.

قلعه رودخان در ارتفاعی حدود ۶۸۷ تا ۷۷۸ متر از سطح دریاهای آزاد و بر روی میان آبی که ادامه ارتفاعات پشت کوه تالش و ماسوله داغ بوده و معروف به قلعه ژیه می‌باشد، قرار گرفته است.

در سمت راست قلعه، رودخانه قلعه رودخان جریان دارد. این قلعه کوهستانی که در تاریخ ۳۰ مرداد ماه ۱۳۵۴ به شماره ۱۵۴۶ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است. در فاصله‌ی ۲۳ کیلومتری جنوب غربی شهر فومن، در بخش مرکزی و دهستان گوراب‌پس قرار دارد.

نحوه‌ی دسترسی به قلعه از طریق شهر فومن و پس از گذشتن از روستاهای ” گشت، کرد محله، گشت رودخان، سیاه‌کش، گوراب‌پس، ملسکام، سعیدآباد (سید آباد)” و رسیدن به روستای قلعه رودخان است که پس از عبور از حیدرآلات و طی سه کیلومتر جاده خاکی به روستای قلعه دنه (قلعه دهنه) رسیده، سپس وارد اراضی پارک جنگلی قلعه رودخان شده و بایستی مسیر ۱٫۵ کیلومتری صعود تا محل قلعه را از طریق پله‌های احداث شده طی کرد.

شهرام رامین مدیر پایگاه منظر تاریخی و فرهنگی قلعه رودخان در گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا گفت: در سال‌های ۱۳۷۷ و قبل از آغاز فعالیت‌های باستان شناسی، جهت سال‌یابی زمان ساخت اولیه قلعه، از ملات آن چند نمونه آزمایش به عمل آمد که نتیجه آزمایشات قدمت سر در ورودی اصلی به بین ۵۰۰ تا ۵۸۰ سال و قدمت سازه شماره یک در بخش شرقی بین ۳۲۰ تا ۳۸۰ سال تخمین زده شد.

وی ادامه داد: براساس آزمایش‌های انجام شده می‌توان چنین اظهار کرد که قلعه رودخان در دوره‌های مختلف مورد بازسای، مرمت و استفاده قرار گرفته، چنان‌چه پلان داخلی بعضی از برج‌ها به دلیل مرمت‌های انجام شده تغییر کرده است.

وی افزود: تا قبل از آغاز فعالیت‌های باستان‌شناسی در قلعه رودخان، ساخت آن را به اسماعیلیان در دوره‌ی سلجوقی نسبت می‌دادند، اما همان‌گونه که می‌دانیم قلاع اسماعیلیه با وسعتی بسیار کم و در کنار شاه‌راه‌های مواصلاتی و پل‌ها برای محافظت از آن‌ها و ایجاد امنیت در مسیرهای کاروان رو ساخته می‌شدند، در حالی که قلعه رودخان با وسعتی بسیار زیاد و در محلی که دسترسی به آن بسیار سخت بوده، ساخته شده است.

مدیر پایگاه منظر تاریخی فرهنگی قلعه رودخان گفت: واضح است اسماعیلیان که همیشه تحت تعقیب و گریز و نزاع با حکومت سلجوقی بودند توان و فرصت آن را نداشته تا چنین قلعه عظیمی را که فقط تجدید بنای آن سه سال به طول انجامیده است، احداث کنند، اما آن‌چه مسلم است این‌که قلعه رودخان در زمان صفویه و به هنگام اوج اختلافات حسام‌الدین دباج اسحقی با حکام بیه‌پیش گیلان و هم‌چنین حکومت مرکزی مورد تجدید بنا قرار گرفته و از آن به عنوان محلی امن جهت ساماندهی نظامیان استفاده می‌شده است.

وی اذعان کرد: نکته دیگر این که حسام‌الدین تنها به مرمت دیوارها و بناهای متصل به دیوار پرداخته چراکه در میان فضای داخلی قلعه چندین بنا دیده می‌شود که از آن فقط چند ردیف پی سنگی و آجر به جا مانده است، شاید این قلعه زمانی مسکونی بوده و حسام‌الدین به هنگام تعمیر قلعه فقط به جنبه‌ی نظامی آن نظر داشته است.

رامین افزود: ذکر یک نکته خالی از لطف نیست و آن این است که ولفرام کلایس در مقاله‌ای، پلان قلاع ساسانی را معمولاً با برج‌های نیمه گرد که جلوتر از دیوار دفاعی و نزدیک به هم ساخته شده‌اند، می‌داند که این مهم در پلان قلعه رودخان نیز رعایت شده است، البته بیان این مطلب بدان معنی نیست که قلعه رودخان را به طور یقین جزء قلاع ساسانی بدانیم.

وی خاطرنشان کرد: در بین اهالی روستاهای منطقه این قلعه به نام قلعه رودخان و قلعه هزار پله معروف است و در متون تاریخی از آن به نام‌های قلعه حسامی و قلعه سگسال نام برده شده است. اصطلاح مرکب قلعه رودخان برگرفته از موقعیت جغرافیایی آن است.

وی بیان کرد: عنوان قلعه حسامی بیانگر تجدید بنای آن توسط حسام‌الدین دباج اسحقی است، همچنین از آن‌جایی که در طی کاوش‌های باستان‌شناسی در قلعه رودخان تعداد ۹۳۵ پله در امتداد دیوارها و برج‌ها از زیر خاک بیرون کشیده شده است، لذا نام قلعه هزار پله می‌تواند گویای این مطلب باشد، گفتنی است این نام تنها اعتقاد عمومی مردم منطقه از قلعه مزبور است که در پی حفاری‌های اخیر به واقعیت پیوسته است. از نام سگسال نیز تنها چیزی که به ذهن می‌رسد، این است که شاید قلعه در سال سگ ساخته شده و کلمه سگ اشاره به سن تقویمی قلعه دارد.

در ادامه امید عزیزی مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری گیلان نیز در خصوص این قلعه گفت: از آن‌جایی که قلعه تا سال ۱۳۷۵ به حال خود رها شده و هیچ‌گونه نظارتی بر آن نمی‌شد، به دفعات، مورد دستبرد افراد سودجو و قاچاقچیان قرار گرفت به طوری که بیش‌تر بخش‌های قلعه در اثر حفاری‌های غیرمجاز تخریب شده است، اما در سال ۱۳۷۵ اداره‌کل میراث فرهنگی استان گیلان امور ابتدایی حفاظتی و مرمتی قلعه را در دست گرفت.

وی ادامه داد: کاوش‌های علمی قلعه از سال ۱۳۷۹ آغاز شد و از آن سال تا سال ۱۳۸۳، چهار مرحله کاوش و گمانه‌زنی در قلعه رودخان به انجام رسید که به جز آثار سفالی و تعداد اندکی کاشی هیچ گونه آثار فلزی دیگر به دست نیامد که البته آن هم به دلیل دستبرد و تخریب بیش از حد این مکان باستانی بود.

عزیزی در پایان افزود: قلعه رودخان یکی از جاذبه‌های بسیار زیبای استان گیلان است که سالانه هزاران گردشگر از این قلعه تاریخی بازدید می‌کنند، در سال‌های اخیر در راستای هموارسازی و مرمت راه دسترسی به این قلعه اقداماتی صورت گرفته است و با افزایش اعتبارات تلاش داریم شرایط هرچه بهتری را برای حضور گسترده مسافران و گردشگران فراهم کنیم.

اخبار مرتبط

نظرات

  • باسلام خدمت عزیزان و زحمت کشان این عرصه در زمینه میراث فرهنگی
    باید عرض کنم یکی از زیبا ترین اماکن تاریخی که تا کنون رفتم و دیدم ؛قلعه رودخان بوده که از نظر بنده یکی از شگفت انگیز ترین آثار باستانی میهن عزیزمان است . عاجزانه از گردشگران و مسافران گرامی تقاضامندم که در حفظ و نگهداری این مجموعه نهایت سعی و تلاش خودرا بکار گیرند و از ریختن زباله در حاشیه مسیر جداً خودداری کنند.
    جداً باید به عزیزانی که در حفظ و نگهداری از این آثار ارزشمند فعالیت میکنند تبریک میگم و تشکر میکنم از زحمات این عزیزان. همواره موفق و پیروز و سلامت باشید.

*

باز هم برق سه فاز “صنایع گیلان” را گرفت!

تولیدکنندگان استان در صف اول قطع برق؛

کریم خرسندی مژدهی

باز هم برق سه فاز “صنایع گیلان” را گرفت!

برادرانه با برادرانمان امیرعبداللهیان و شمخانی

مدیر مسئول روزنامه کیهان نوشت:

برادرانه با برادرانمان امیرعبداللهیان و شمخانی